Boeken over het rampjaar

Binnenkort:

Jan van Es en Bernt Feis, In het Spoor van de Prins, de wereld van Willem III

WOERDEN – Prins, stadhouder en later koning  Willem III speelde een cruciale rol in het Rampjaar 1672 en zou daarna 30 jaar leiding geven aan een Europese coalitie tegen de expansieve Zonnekoning. Naast oorlog voeren waren zijn favoriete bezigheden de jacht en de bouw van  paleizen, zoals Het Loo. Willem III was ook een verwoed kunstverzamelaar.

In tientallen paleizen, landgoederen en jachthuizen zijn sporen van de Prins terug te vinden. In het spoor van de Prins volgen wij “de wereld van Willem III”.  Langs een aantal lieux de memoire uit het leven van Willem III – paleizen, jachthuizen, bijzondere tuinen en slagvelden – zijn routes uitgezet, die een veelzijdig beeld geven van het leven van de koning-stadhouder.  Daarbij is er bijzondere aandacht voor de slagvelden in de Zuidelijke Nederlanden, het huidige België. 

@ Jan van Es, Bernt Feis en Merle Lammers, In het spoor van de Prins, De wereld van Willem III, Uitgave Platform Rampjaarherdenking, ca 300 afb. in hardcover editie, verschijnt maart 2022; prijs € 24,95 inclusief verzendkosten. www.rampjaarherdenking.nl

De Franse Tirannie, 1672: gruwelijk schoolboek over het Rampjaar

ZWOLLE – In april 2022 publiceert uitgeverij Waanders een heruitgave van De Fransche Tirannye, Nieuwe Spiegel der Jeugd, een schoolboek uit 1672 over de Franse oorlogsmisdaden in Holland. Het gaat over de verschrikkingen van het Rampjaar. Oorzaken en aanleiding van de Hollandse oorlog, de strijd aan de waterlinie,  de moordpartijen in diverse steden en de Franse bezetting worden uitvoering uit de doeken gedaan en de gedetailleerde houtsneden laten weinig aan de verbeelding over. De Spiegel – een  klein boekje van 10 x 16 cm ter grootte van een mobiele telefoon – biedt ook inzicht in de wijze van (gruwel)propaganda in die tijd en geeft verder een inkijkje in de opvoeding/educatie in de 17e  eeuw. Het boek is tientallen malen herdrukt, tot in de 19e eeuw, en  had door die brede verspreiding grote invloed op de beeldvorming over het Rampjaar. Kortom een belangrijke uitgave, die wordt verzorgd door een team van deskundigen: neerlandica prof.dr. Nicoline van der Sijs, historici  dr. Arthur der Weduwen, drs. Merle Lammers en drs Bernt Feis en genealoog Elly Landzaat.                                                                                                                   

@ Nicoline van der Sijs e.a. De Franse Tirannie, Het Rampjaar 1672 op school, Uitgeverij Waanders, verschijnt april 2022; prijs € 22,50

Andere Boeken:

Komende jaren gaan een aantal interessante boeken over het Rampjaar en de Oude Hollandse Waterlinie verschijnen. Klassieker is het Rampjaar 1672 van Luc Panhuysen.

Luc Panhuysen,Rampjaar 1672 in luxe jubileumeditie!

AMSTERDAM – Ter gelegenheid van het Rampjaar-jubileum brengt uitgeverij Atlas Contact een  luxe jubileumeditie uit van het veelgeprezen Rampjaar 1672 van Luc Panhuysen. In deze moderne klassieker uit 2009 beschrijft Luc Panhuysen op indringende wijze de grootste crisis van de Gouden Eeuw: het jaar 1672 staat in de Nederlandse geschiedenis gegrift als het Rampjaar. In dat jaar werd de Republiek overrompeld door een gecombineerde aanval van de Franse koning, de Engelse koning en de bisschoppen van Münster en Keulen. Sinds de Romeinen had Europa geen groter leger aanschouwd; het laatste uur voor de Republiek leek aangebroken. Hoe kwam het dat het land toch overleefde? Aan de hand van de belevenissen van het gezin Van Reede – een vader, een moeder en hun zoon – laat Panhuysen zien hoe de dagelijkse praktijk eruitzag, maar ook hoe de Republiek zichzelf opnieuw uitvond. De correspondentie van deze drie gezinsleden behoort tot de mooiste die uit de 17e eeuw is overgeleverd.                                                                                                     

@ Luc Panhuysen, Rampjaar 1672, Hoe de Republiek aan de ondergang ontsnapte,  Uitgeverij Atlas Contact, herziene luxe editie, gebonden, 480 blz, verschijnt 18 januari 2022, introductieprijs tot 18 april: € 25, daarna € 29,99.

Wout Troost, H. van Beverningk, topdiplomaat in het Rampjaar

 ZUTPHEN – Klem tussen Johan de Witt en Willem III. Zo kan men de positie van de Goudse regent en diplomaat Hiëronymus van Beverningk in 1672 het beste kenschetsen. Aanvankelijk steunt hij het bewind van  De Witt, maar geleidelijk verandert hij van gedachten en ziet hij voor prins Willem III wel een toekomst weggelegd in de Republiek. Toen

die Republiek in 1672 werd aangevallen door de Engelsen, Fransen en de bisschoppen van Münster en Keulen – het Rampjaar –, streed Beverningk aan de zijde van Willem III. Na de moord op de gebroe-ders De Witt door Oranje-gezinden vreesde hij voor zijn leven. Maar Willem III, inmiddels stadhouder, zorgde ervoor dat zijn politieke vrienden geen wraak namen. Zo kon Van Bever-ningk zijn diplomatieke carrière weer oppakken.

@ Wout Troost, Hiëronymus van Beverningk in het Rampjaar 1672, Uitgeverij  Walburg Pers, verschenen november 2021, prijs € 19,99

Sander Enderink, Oude Hollandse Waterlinie Boek                

WOERDEN – In Het Oude Hollandse Waterlinie Boek wordt in ca. 250 verhalen een beeld geschetst van de bijna anderhalve eeuw waarin de Oude Hollandse Waterlinie dienst deed als grensverdediging van Holland. Van de chaotische ontstaansgeschiedenis, de militaire tegenslagen en successen tijdens de oorlog met Frankrijk tot de latere modernisering die Naarden, Schoonhoven en Gorinchem hun nog altijd herkenbare vorm gaf.                                                   

In de verhalen komen naast de bekende prins Willem III, raadpensionaris Johan de Witt en luitenant-admiraal Michiel de Ruyter ook vele minder bekende personen en plaatsen aan bod; van de predikant van Waverveen en boeren uit Stolwijk tot de secretaris van Woerden.

@ Sander Enderink, Uitg. W Books, 16,3 x 16,3 cm, 288 p. 250 ills, hard cover. Verschenen in 2021. Prijs € 19,95  

Johan de Witt en het Rampjaar, een bloemlezing uit zijn correspondentie

Raadpensionaris Johan de Witt (1625-1672) is een van de grootste staatsmannen die ons land ooit heeft gekend. Ook in het Rampjaar wisselde hij honderden brieven uit met veel correspondenten. Zijn enorme briefwisseling biedt een bijzondere blik op dat turbulente jaar, 1672. Deze bundel bevat brieven van en aan De Witt die geschreven zijn in het Rampjaar. Ze worden besproken door de leden van het projectteam ‘Briefwisseling van Johan de Witt’ van het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis. Medewerkers o.a. Luc Panhuysen, Luuc Kooijmans, Bert Natter, Ineke Huysman, Ad Leerintveld, Wout Troost, Roosje Peeters en vele anderen. De tekeningen in 17e-eeuwse stijl zijn van Jean-Marc van Tol.

@ Ineke Huysman en Roosje Peeters, Johan de Witt en het Rampjaar, Uitgeverij Catullus, verschijnt februari 2022, prijs € 24,99

Elganan Jelsma en Rob Schultheiss, Kinderboek Onder Water

 HILVERSUM – Met behulp van YouTube filmpjes hebben Dees en haar vriendje Douwe zelf een duikboot gemaakt. Maar ze zijn erachter gekomen dat er met het maken van de duikboot iets vreemds is gebeurd; hij kan naar ‘vroeger’ varen. Ze komen – zomer 1672 – terecht in een legerkamp van de republiek der Nederlanden terwijl aan de andere kant van het water een vestingstadje is bezet door soldaten van de Franse koning Lodewijk XIV. In het Nederlandse kamp ontmoeten Dees en Douwe de jonge schutter Arie. Dat levert spannende avonturen op. @ Elganan Jelsma en Rob Schultheiss, Kinderboek Onder Water,  Uitg. Aandacht. Verschijnt 9 februari www.pubart.nl

Stripboek Het Waterwapen over 1672

WOERDEN – Het Waterwapen brengt het Rampjaar in beeld met scenes uit het leven van ‘huurcommandant’ Wirtz die in dienst van het Staatse leger tegen de Fransen vecht en  o.a. in contact komt met Johan de Witt en Prins Willem III. Tegelijkertijd speelt zich een verhaal af over de familie Van Reede, die moet wegvluchten uit het prachtige kasteel in Amerongen. Het verhaal is goed gedocumenteerd door historicus Sander Enderink en Ad Maas, en  met veel humor – getekend door Fred de HeijEen historisch verant-woord stripboek voor lezers van 8 tot 88 jaar.                                                                          

@ Fred de Heij en Ad Maas, Stripboek van het Rampjaar, uitg H. Edink/ Stg Oude Holl.Waterlinie) www.oudehollandsewaterlinie.nl   

Kinderboek over het Rampjaar: Zoektocht naar Brechje

UTRECHT– De spannende belevenissen van Sanne en Brechje, die door ruim drie eeuwen van elkaar zijn gescheiden. Brechje leefde in de 17de eeuw, Sanne leeft in de 21ste. Niettemin zijn ze op een mysterieuze manier met elkaar verbonden. 
Op een dag loopt Sanne onder de Utrechtse Domtoren door als ze uit het niets de naam Brechje hoort. Het blijkt een stem uit het verre verleden. Met haar vriendin Minke duikt Sanne de archieven in en komt ze erachter dat Brechje in 1672 in de Utrechtse kruidenierswinkel ‘In de Vergulde Peperbael’ woonde en werkte. Tijdens haar speurtocht krijgt Sanne steeds meer het gevoel dat er al die tijd geleden iets vreselijks is gebeurd met Brechje. De zoektocht van Sanne wordt afgewisseld met hoofdstukken waarin Brechje zelf wordt gevolgd in de hectische zeventiende eeuw. Nederland voerde oorlog met Frankrijk, Engeland en Duitsland in het rampjaar 1672, maar het gewone leven ging door. Brechje wordt verliefd, net als de hedendaagse Sanne. Maar er is ook een dreiging in de vorm van Barend, de huisknecht van de kruidenier voor wie Brechje werkte. Hij maakte Brechje het leven zuur en sloot zich aan bij de Fransen. Het is aan Sanne om erachter te komen wat er met Brechje op die ene, donkere avond is gebeurd…

@ Nicki Bullings, Zoektocht naar Brechje, Uitgeverij C. De Vries-Brouwers. Verschenen in 2009; prijs €17,50

Zoektocht naar Brechje, 2009, ISBN: 978 90 5341 6143.

Verwacht in april: Daan Wolfert, Een Ramp voor de Vechtstreek 1672-1673

VECHTSTREEK – Tijdens het Rampjaar (1672-1673) viel een groot Frans leger de Nederlandse Republiek binnen. De Staten-Generaal begonnen direct met onderhandelingen. Die tijd gebruikten de Hollandse regenten om een waterlinie te realiseren die van Muiden tot aan de Biesbosch liep. Alhoewel eerder gebruikt, was water als verdedigingswapen nog nooit op zo’n grote schaal ingezet. Omdat de waterlinie dwars door de Vechtstreek liep, veranderde deze regio in één klap in de frontlinie.

Gedetailleerd beschrijft Daan Wolfert waarom steden als Muiden en Weesp niet bezet werden, maar ook hoe groot de ellende was in dorpen als Loenen, Breukelen, Abcoude en Waverveen, die wel te maken kregen met de Franse tirannie. Nadat de opmars van de Fransen gestopt was, veranderden de gevechtstactieken. Zo was er alleen nog bij de verovering van Naarden een grote veldslag, maar er waren regelmatig strafexpedities van Franse militairen en prikacties van kleine groepjes Staatse soldaten. De bewoners van de Vechtstreek werden geconfronteerd met plunderingen, brandschattingen en verwoestingen. Toen de Fransen afdropen, lieten ze een verlaten, geblakerde en kaalgeplukte Vechtstreek achter.

@ Daan Wolfert, Een Ramp voor de Vechtstreek 1672-1673, Uitgeverij Verloren, verwacht 29 april 2022, prijs €25,-

Menu